{"id":2931,"date":"2016-01-06T22:28:13","date_gmt":"2016-01-06T21:28:13","guid":{"rendered":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/2016\/01\/06\/kompendium-portretu\/"},"modified":"2016-01-06T22:28:13","modified_gmt":"2016-01-06T21:28:13","slug":"kompendium-portretu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/kompendium-portretu\/","title":{"rendered":"Kompendium portretu. Cz\u0119\u015b\u0107 2 – Portret plenerowy i studyjny"},"content":{"rendered":"

Ostatnio opisywa\u0142em portret naturalny i pozowany. Tekst znajdziesz tutaj: klik<\/a><\/span>. Pora na kolejne dwa – plenerowy i studyjny.<\/strong><\/span><\/h1>\n

Gatunkowy podzia\u0142 portretu jest umowny, o czym ju\u017c wspomina\u0142em. Zosta\u0142 stworzony z potrzeby posk\u0142adania rzeczywisto\u015bci oraz istniej\u0105cej wewn\u0105trz systemu fotografii prasowej konieczno\u015bci nazewnictwa zdj\u0119\u0107 r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 tematem i miejscem ich wykonania. Umowno\u015b\u0107 tego podzia\u0142u jest szczeg\u00f3lnie widoczna w przypadku dzi\u015b omawianych odmian gatunku. Bo przecie\u017c plenerowy portret mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie naturalnym albo reporta\u017cowym, a studyjny \u2013 pozowanym. Je\u015bli jednak oddzieli\u0107 technik\u0119 wykonania fotografii od jej tematu stanie si\u0119 jasne, \u017ce portrety: plenerowy i studyjny stan\u0105 si\u0119 niczym tancerze solowi proszeni tylko czasem do ta\u0144ca towarzyskiego.<\/span><\/p>\n

Portret plenerowy<\/strong> jest tym typem obrazowania cz\u0142owieka, kt\u00f3ry ho\u0142ubi\u0119. Lubi\u0119 go robi\u0107, ogl\u0105da\u0107, prze\u017cywa\u0107. Skupia w sobie bowiem najpi\u0119kniejsze na \u015bwiecie \u015bwiat\u0142o \u2013 s\u0142oneczne oraz magi\u0119 nieprzebranych temat\u00f3w t\u0142a, kt\u00f3re nie wyczerpuj\u0105 si\u0119, b\u0119d\u0105c jak nigdy nie nudz\u0105cy si\u0119 u\u015bmiech Giocondy.<\/span><\/p>\n

\"portret\"<\/span><\/p>\n

\u015awiat\u0142o w zewn\u0119trzu przyprawia prawie zawsze o b\u00f3l g\u0142owy. Jest pi\u0119kne, ale nieprzejednane, a my – skutymi w kajdanki jego zak\u0142adnikami z ma\u0142\u0105 spink\u0105 do w\u0142os\u00f3w w kieszeni. T\u0105 spink\u0105 jest technika<\/strong>, jak\u0105 si\u0119 pos\u0142ugujemy oraz cierpliwo\u015b\u0107<\/strong>. Z jednej strony mamy do czynienia z nieobliczaln\u0105 pogod\u0105, gdzie, dajmy na to, s\u0142o\u0144ce wypala nam faktur\u0119 twarzy, a z drugiej – ekrany rozpraszaj\u0105ce zawieszone nad g\u0142ow\u0105, by os\u0142abi\u0107 jego \u015bwiat\u0142o. W podor\u0119dziu mamy te\u017c cierpliwo\u015b\u0107 czekania na cho\u0107by ma\u0142\u0105, bia\u0142\u0105 chmur\u0119 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 jak rozpraszacz. Wtedy to warunki do fotografii plenerowej s\u0105 idealne \u2013 cienie zostaj\u0105 rozproszone, a elementy najja\u015bniejsze przyciemnione. W radzeniu sobie ze \u015bwiat\u0142em zdaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c doskonale egzamin takie narz\u0119dzia jak: blendy odbijaj\u0105ce \u015bwiat\u0142o, odpowiedni pomiar \u015bwiat\u0142a (punktowy, centralnie wa\u017cony, matrycowy) oraz lampa b\u0142yskowa czy zmiana czasu ekspozycji.<\/span><\/p>\n

Umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142ugiwania si\u0119 \u015bwiat\u0142em to nie wszystko. Ka\u017cda fotografia posiada sw\u00f3j \u015bwiat, kt\u00f3ry fotograf rysuje w kadrze, zapewniaj\u0105c mu p\u00f3\u017aniej nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 albo skazuj\u0105c na szybk\u0105 \u015bmier\u0107. To temat zdj\u0119cia<\/strong>. W portrecie jest nim zawsze twarz. Ale czy wystarczy j\u0105 sfotografowa\u0107 by sta\u0142a si\u0119 ciekawa? Co zrobi\u0107 by obraz zmusza\u0142 do refleksji, zachwytu, podniecenia, dr\u017cenia r\u0105k, by sta\u0142 si\u0119 nie\u015bmiertelny?<\/span><\/p>\n

Same rysy modelki nie s\u0105 ostateczno\u015bci\u0105, jedynym ca\u0142oliterowym alfabetem. Mo\u017cna zrobi\u0107 zdj\u0119cie na bia\u0142ym tle najpi\u0119kniejszej kobiecie i dla wi\u0119kszo\u015bci odbiorc\u00f3w pozostanie ono tylko kolejnym obrazem jej fizykalno\u015bci, liter\u0105 A, no najwy\u017cej C. By zachwyci\u0107 odbiorc\u0119 trzeba posi\u0105\u015b\u0107 zdolno\u015b\u0107 punktowania<\/strong>. Najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c to ukazanie czego\u015b ciekawego, zaskakuj\u0105cego, podniecaj\u0105cego i wyrazistego; czego\u015b, co tworzy fotografi\u0119 i czyni j\u0105 wywieraj\u0105c\u0105 odcisk w pami\u0119ci odbiorcy. Czasem wystarczy do tego gest, spojrzenie, mimika, uk\u0142ad cia\u0142a modela albo oryginalny kadr, o kt\u00f3ry dzi\u015b ju\u017c niestety trudno. Innym razem pomo\u017ce w tym miejsce, gdzie powsta\u0142o zdj\u0119cie.<\/span><\/p>\n

\"portret\"<\/span><\/p>\n

Wybra\u0107 plener, czyli t\u0142o dla portretu nie jest \u0142atwo. Przypomina to \u017cmudn\u0105 prac\u0119 fotograf\u00f3w pejza\u017cyst\u00f3w, kt\u00f3rzy miesi\u0105cami wyczekuj\u0105 odpowiedniej pory dnia, pogody w wypatrzonym miejscu, by stworzy\u0107 zapieraj\u0105cy dech w piersiach obraz albo dramatyczny przypadek Adasia Miauczy\u0144skiego, kt\u00f3ry jako drugi re\u017cyser w \u201eNic \u015bmiesznego\u201d znalaz\u0142 las\u2026krzy\u017cy.<\/span><\/p>\n

S\u0105 dwa zaobserwowane przeze mnie sposoby przyk\u0142adania pleneru (t\u0142a) do fotografowanej osoby. Pierwszy z nich to balans.<\/strong><\/span><\/p>\n

\"portret\"<\/a><\/span><\/p>\n

R\u00f3wnowaga w przyrodzie istnieje, b\u0105d\u017a przyroda d\u0105\u017cy do r\u00f3wnowagi nieprzerwanie od pocz\u0105tku swego istnienia. W kadrze fotograficznym zbalansowanym zawarte musz\u0105 by\u0107 wszystkie litery alfabetu \u2013 \u201epasowa\u0107\u201d musi drzewo, ulica, to samo z rzek\u0105, strojem modelki, jej charakteryzacj\u0105 czy u\u0142o\u017ceniem cia\u0142a. Elementy musz\u0105 \u201erozmawia\u0107 ze sob\u0105\u201d, nie d\u0105\u017cy\u0107 do konfrontacji, a je\u015bli jest ich sporo i o r\u00f3\u017cnych rozmiarach \u2013 \u201eakceptowa\u0107\u201d swoje po\u0142o\u017cenie o mniejszym b\u0105d\u017a wi\u0119kszym znaczeniu dla obrazu. To do fotografa, rzecz jasna, nale\u017cy dyrygowanie nimi, czyli ich rozmieszczenie, zawarcie w g\u0142\u0119bi ostro\u015bci albo wykluczenie ich poza ni\u0105. Przy tym nie mo\u017cna zapomnie\u0107 nigdy o elemencie najistotniejszym \u2013 osobie fotografowanej. Sam nie bagatelizuj\u0119 nigdy znaczenia t\u0142a w portrecie, szczeg\u00f3lnie tego plenerowego, ale to istota ludzka jest tu podmiotem i nic innego. Mo\u017ce by\u0107 wielko\u015bci li\u015bcia ogromnego drzewa na tym samym zdj\u0119ciu, a i tak b\u0119dzie Misiem przed Uszatkiem.<\/span><\/p>\n

W jakim celu buduje si\u0119 balans w kadrze? Ot\u00f3\u017c, tworzy si\u0119 go po to, by uczyni\u0107 oczom estetyczn\u0105 uczt\u0119 obcowania z homeostaz\u0105. Ka\u017cdy z nas – odbiorc\u00f3w szuka w \u017cyciu oparcia, stabilnych praw, niezmienno\u015bci najwa\u017cniejszych rzeczy. To samo mo\u017ce przedstawia\u0107 w\u0142a\u015bnie portret w plenerze: idealne uciele\u015bnienie \u0142adu, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania w oddzia\u0142ywaniu, jak r\u00f3wnie\u017c naukowej, logicznej ca\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Lecz aby w fotografii, jak i w innej dziedzinie sztuki dokonywa\u0142a si\u0119 ewolucja, potrzebne jest przeciwie\u0144stwo, swoisty antybohater. W tym przypadku jest nim portret plenerowy zbudowany na planie opozycji<\/strong>.<\/span><\/p>\n

Kilka lat temu szczeg\u00f3lnie widoczn\u0105 manier\u0105 by\u0142o portretowanie modelek na tle rozlatuj\u0105cych si\u0119 mur\u00f3w, \u015bcian z graffiti, zamkni\u0119tych, ledwie ocala\u0142ych z nalotu z\u0142omiarzy fabryk czy kurnik\u00f3w. Klasycznie pi\u0119kne, wymuskane i wyekwipowane w ekskluzywne stroje oraz stylizacje stawa\u0142y si\u0119 ma\u0142ym u\u015bmiechem na obrazie rozpaczy \u2013 zrujnowanych miejsc lub te\u017c takich, w kt\u00f3rych nie powinno ich w og\u00f3le by\u0107. Poniewa\u017c przypomina to sprawdzony schemat scenariusza osnutego na konflikcie, zestawienie dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych \u015bwiat\u00f3w na fotografiach budzi emocje. I przynosi, jak filmowi, wymierne korzy\u015bci. Zestawienie element\u00f3w nieprzystaj\u0105cych do siebie pobudza umys\u0142 do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w. M\u00f3zg uruchamia zupe\u0142nie inne obszary odczuwania ni\u017c w przypadku balansu na fotografii. Nie wpada w zachwyt albo kontemplacj\u0119 ale stara si\u0119 zrozumie\u0107 \u201ejak i dlaczego?\u201d.<\/span><\/p>\n

\"portret\"<\/span><\/p>\n

Przy potyczkach bardzo \u0142atwo wywo\u0142a\u0107 jednak wojn\u0119. Elementy zdj\u0119cia, je\u015bli nie przestrzega\u0107 naczelnego prawa o wa\u017cno\u015bci osoby nad wszystkim pozosta\u0142ym w kadrze, mog\u0105 zacz\u0105\u0107 konkurowa\u0107 ze sob\u0105. B\u0119dzie to oznacza\u0107 ni mniej ni wi\u0119cej tylko odej\u015bcie od gatunku – portret stanie si\u0119 zak\u0142adnikiem krajobrazu albo architektury.<\/span><\/p>\n

\"portret\"<\/strong><\/span><\/p>\n

W portrecie studyjnym <\/strong>sytuacja taka nie mo\u017ce mie\u0107 miejsca. Z prozaicznego powodu \u2013 zdj\u0119cia s\u0105 wykonywane w studiu, w ograniczonej przestrzeni. \u017baden budynek ani \u015bciana lasu nie zdetronizuje portretu.<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3lnymi warunkami panuj\u0105cymi w studiu jest wielo\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re mo\u017cemy dowolnie zaprz\u0119ga\u0107 do pracy w o\u015bwietleniu osoby portretowanej. W plenerze ograniczani jeste\u015bmy, o ile nie u\u017cywamy dodatkowego o\u015bwietlenia, tylko \u015bwiat\u0142em s\u0142onecznym. W krainie kartonowych te\u0142 \u015bwieci kilka, kilkana\u015bcie s\u0142o\u0144c. Poniewa\u017c fotografia w swej istocie to \u015bwiat\u0142o, jego ilo\u015b\u0107 to niew\u0105tpliwa zaleta w kreacji o\u015bwietleniowych twor\u00f3w wyobra\u017ani.<\/span><\/p>\n

Portret w studiu zawsze jest sterylny<\/strong>. Dos\u0142ownie. Mo\u017cesz przytacha\u0107 do scenografii kilka krzak\u00f3w, stos cegie\u0142, cztery kangury i co tam jeszcze, a zdj\u0119cia i tak wygl\u0105da\u0107 b\u0119d\u0105 nienaturalnie. Ale to nie jest wada. Portret studyjny nie musi udawa\u0107 plenerowego, bo i po co? Ma sw\u00f3j rytm, swoj\u0105 dos\u0142owno\u015b\u0107, swoje \u015brodki wyrazu.<\/span><\/p>\n

\"portret<\/span><\/p>\n

W studiu modele graj\u0105. Rzecz jasna mog\u0105 to robi\u0107 i w plenerze, ale tu po prostu to wypada. Ich naturalno\u015b\u0107 gaszona jest jak wapno. Wystarczy im zaj\u0119cie miejsca przed lampami b\u0142yskowymi. Nawet jak ich nie ma, a jedynym o\u015bwietleniem jest \u015bwiat\u0142o naturalne, ta sytuacja \u201estudiowania\u201d ich fizyczno\u015bci ka\u017ce im gra\u0107. Poniek\u0105d to zrozumia\u0142e: ma\u0142e przestrzenie sprzyjaj\u0105 wcielaniu si\u0119 w role i dbaniu o sw\u00f3j wizerunek.<\/span><\/p>\n

Dobrze wykonany portret studyjny to dba\u0142o\u015b\u0107 o tr\u00f3jwymiarowo\u015b\u0107 twarzy i sylwetki<\/strong>. Wszak gdzie indziej mo\u017cna stworzy\u0107 tak doskona\u0142e warunki do tego celu? Aby to zrobi\u0107 nie nale\u017cy szafowa\u0107 ilo\u015bci\u0105 \u015bwiate\u0142, a spr\u00f3bowa\u0107 raczej z jednym czy dwoma ni\u017c z dziesi\u0105tk\u0105. Przy u\u017cyciu ju\u017c jednej lampy mo\u017cna pi\u0119knie narysowa\u0107 kontur twarzy b\u0105d\u017a sylwetki, roz\u0142o\u017cy\u0107 \u015bwiat\u0142a i cienie w taki spos\u00f3b, by wy\u0142ania\u0142y si\u0119 z mroku jak u Rembrandta.<\/span><\/p>\n

\"portret<\/span><\/p>\n

A co z kadrem? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 fotografii studyjnych portretowych osoby w pozycji stoj\u0105cej b\u0105d\u017a siedz\u0105cej jest skadrowana w pionie. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce w poziomie trudniej o wype\u0142nienie obrazu. Dbaj\u0105c o mocne punkty i linie nie mo\u017cna pozwoli\u0107 sobie na niewykorzystanie pozosta\u0142ych jego cz\u0119\u015bci, czyli z regu\u0142y jednolitego t\u0142a. Jest to szczeg\u00f3lnie dokuczliwe, gdy nie ma si\u0119 pomys\u0142u na jego wype\u0142nienie. Zaw\u0119\u017caj\u0105c kadr do pionu pozbywamy si\u0119 problemu.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy rodzaj portretu budzi techniczn\u0105 gor\u0105czk\u0119.<\/strong> Nawet u wielkich tego gatunku. Jednak nie technika, kt\u00f3ra zawsze jest w s\u0142u\u017cbie fotografii, jest najwa\u017cniejsza. Najistotniejszy jest temat, punkt. Dzi\u0119ki niemu mo\u017cna sprowokowa\u0107 umys\u0142 odbiorcy do my\u015blenia, ciarek na sk\u00f3rze albo niewyt\u0142umaczalnej ch\u0119ci patrzenia na niego ka\u017cdego dnia po przebudzeniu. Je\u015bli jednak w parze z magicznym magnesem idzie pora\u017caj\u0105ca technika wykonania fotografii, nie istotne jest gdzie go wykonasz \u2013 czy b\u0119dzie to spektakularny plener czy sterylne studio \u2013 na zawsze ty i twoja fotografia pozostaniecie nie\u015bmiertelni. Jak zakl\u0119ci w portrecie psychologicznym ludzie. Ale o tym ju\u017c nast\u0119pnym razem.<\/span><\/p>\n

Pawe\u0142 Staszak<\/span><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnio opisywa\u0142em portret naturalny i pozowany. Tekst znajdziesz tutaj: klik. Pora na kolejne dwa – plenerowy i studyjny. Gatunkowy podzia\u0142 portretu jest umowny, o czym ju\u017c wspomina\u0142em. Zosta\u0142 stworzony z potrzeby posk\u0142adania rzeczywisto\u015bci oraz istniej\u0105cej wewn\u0105trz systemu fotografii prasowej konieczno\u015bci nazewnictwa zdj\u0119\u0107 r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 tematem i miejscem ich wykonania. Umowno\u015b\u0107 tego podzia\u0142u jest szczeg\u00f3lnie widoczna […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20,1],"tags":[4,26,27,31,5,3,23,28,29,30,18],"class_list":["post-2931","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","category-bez-kategorii","tag-fotograf-olsztyn","tag-fotografia-olsztyn","tag-kurs-portretu","tag-olsztyn","tag-pawel-staszak","tag-plan-f","tag-planf","tag-portret-plenerowy","tag-portret-studyjny","tag-warsztaty-portretu","tag-zdjecia-olsztyn"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2931"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2931\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/planf.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}